Side Navigation

Działalność wykonywana osobiście a działalność gospodarcza

Właściwe zdefiniowanie źródła uzyskiwanych przychodów skutkuje określonymi konsekwencjami prawno-podatkowymi. Dla celów podatkowych, osoby prowadzące działalność gospodarczą, powinny określić, czy umowy zawierane z innymi podmiotami oznaczają współpracę na zasadach przewidzianych dla firm czy inny stosunek prawny (w szczególności umowę o pracę).

Zgodnie z przepisem art. 5b ust. 1 updof za pozarolniczą DG nie uznaje się czynności, jeżeli łącznie spełnione są następujące warunki:

  1. odpowiedzialność wobec osób trzecich za rezultat tych czynności oraz ich wykonywanie, z wyłączeniem odpowiedzialności za popełnienie czynów niedozwolonych, ponosi zlecający wykonanie tych czynności,
  2. są one wykonywane pod kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym prze zlecającego te czynności
  3. wykonujący te czynności nie ponosi ryzyka gospodarczego związanego z prowadzoną działalnością.

Zawierane umowy z samozatrudnionymi nie powinny zawierać tego rodzaju postanowień, sugerują bowiem działalność wykonywaną osobiście, nie zaś usługi wykonywane w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Najważniejszą, chociaż nie jedyną cechą pozwalającą rozróżnić działalność gospodarczą w rozumieniu podatkowym od innych aktywności zarobkowych, jest kwestia pozostawania podmiotu wykonującego czynności pod kierownictwem zlecającego te czynności. W praktyce stosunek łączący strony często wygląda całkiem inaczej. Może on – wbrew formalnej treści umowy – zawierać postanowienia wyżej wymienione. Umowę taką uznaje się za pozorną, ukrywającą inny stosunek prawny, odpowiadający stosunkowi pracy.

W orzecznictwie sądów można znaleźć wiele cech wskazujących na charakter działalności przedsiębiorców (w szczególności tzw. samozatrudnionych), pozwalających odróżnić działalność osobistą od działalności gospodarczej. W wyroku z 25 listopada 2005 Sądu Najwyższego stwierdzono, iż konstrukcyjną cechą umowy o pracę jest wykonywanie pracy pod kierownictwem pracodawcy (pracy podporządkowanej). Dla stwierdzenia, że strony pozostają w stosunku pracy, z reguły wskazuje się na takie elementy, jak:

  • określony czas pracy i miejsce wykonywania czynności,
  • podpisywanie listy obecności, podporządkowanie pracownika regulaminowi pracy oraz poleceniom kierownictwa co do miejsca, czasu i sposoby wykonywania pracy,
  • – obowiązek przestrzegania norm pracy,
  • – obowiązek wykonywania poleceń przełożonych,
  • – wykonywanie pracy zmianowej i stała dyspozycyjność,
  • – dokładne określenie miejsca i czasu realizacji powierzonego zadania,
  • – wykonywanie czynności pod nadzorem kierownika.

Zawarcie w umowie tego rodzaju postanowień (o których mowa w wyroku) oraz faktyczne ich występowanie w praktyce stosunku łączącego obie strony (zlecającego i biorącego zlecenie) powodować będzie uznanie, że przychody z danej umowy nie są przychodami z DG wraz z wszelkimi konsekwencjami prawno-podatkowymi.

Brak istnienia pomiędzy zlecającym i biorącym zlecenie elementu kierownictwa i podporządkowania będzie powodować, że dane czynności nie powinny być kwestionowane jako niestanowiące działalności gospodarczej.

Uzasadnienie do wyroku z dnia 25 listopada 2005 r (sygn. Akt I UK 68/05; publ. Wokanda 2006/4/26) Sąd Najwyższy zauważył: „Obowiązek osobistego wykonywania pracy, w tym zwłaszcza zakaz wyręczania się osobami trzecimi, jest również cechą konstrukcyjną umowy o pracę.”

Ważne: Organy podatkowe nie mają możliwości samodzielnego ustalania pozorności czynności prawnej, muszą zwracać się do sądów powszechnych zgodnie z art 199a par. 3 Ordynacji podatkowej. Dopiero po uznaniu przez sąd pozorność umowy, mają zastosowanie skutki podatkowe przewidziane dla rzeczywistego, ukrytego wcześniej stosunku prawnego.

Art. 199a. § 3. Jeżeli z dowodów zgromadzonych w toku postępowania, w szczególności zeznań strony, chyba że strona odmawia składania zeznań, wynikają wątpliwości co do istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, z którym związane są skutki podatkowe, organ podatkowy występuje do sądu powszechnego o ustalenie istnienia lub nieistnienia tego stosunku prawnego lub prawa.

Może Cię również zainteresować

komentarze

Zostaw komentarz

Używamy plików cookie do personalizacji treści i reklam, zapewnienia funkcji mediów społecznościowych i analizy ruchu. Udostępniamy również informacje o korzystaniu z naszej strony naszym partnerom reklamowym. Więcej informacji

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close